Shumica e blerësve e shohin certifikatën e pronësisë për të konfirmuar një gjë: që shitësi është vërtet pronari. Kjo është e nevojshme, por larg së mjaftueshmes.
Çfarë regjistrohet
Regjistri i të drejtave për pronat e paluajtshme nuk mban vetëm pronësinë. Aty regjistrohen edhe hipotekat, servitutet, qiradhëniet dhe të drejtat mbi shfrytëzim, ndalesat, si dhe kufizime e ngarkesa të tjera të krijuara në pajtim me ligjin.
Kjo do të thotë se një pronë mund të ketë pronar krejtësisht të rregullt dhe njëkohësisht të jetë e pashitshme pa zgjidhur diçka tjetër.
Hipoteka
Hipotekat regjistrohen në pjesën e ngarkesave. Regjistrimi përfshin të dhënat e debitorit dhe të kreditorit, përshkrimin e pronës së vënë peng, shumën e detyrimit dhe afatin e kthimit.
Nëse prona është e hipotekuar, shkarkimi kërkon dokumentin që dëshmon se detyrimi është përmbushur. Mos e pranoni si zgjidhje premtimin se "banka do ta heqë pas pagesës" pa e parë të shkruar se si dhe kur.
Servituti
Servituti është e drejtë e dikujt tjetër mbi pronën tuaj — për shembull kalimi. Regjistrohet për të dyja anët, edhe për pronën që shërben edhe për atë që përfiton, dhe kur prek vetëm një pjesë, ajo pjesë identifikohet.
Ndalesat dhe kufizimet
Ndalesat regjistrohen me datën e krijimit, natyrën dhe kohëzgjatjen. Një ndalesë e regjistruar mund të vijë nga një kontest në gjykatë ose nga një masë sigurie. Prona me ndalesë nuk bartet.
Çfarë të bëni në praktikë
Kërkoni një certifikatë të freskët, jo një kopje të vjetër — barrët regjistrohen në çdo kohë. Lexoni pjesën e ngarkesave, jo vetëm emrin. Nëse diçka nuk kuptohet, pyesni te ZKK-ja ose te noteri para se të nënshkruani, jo pasi të keni paguar kaparin.
Ky përshkrim bazohet në dokumentacionin publik të Agjencisë Kadastrale të Kosovës. Për interpretimin e një certifikate konkrete, konsultohuni me noterin ose me një avokat.